رشته ی علوم آزمایشگاهی (Medical laboratory sciences) یکی از شاخه های علوم پزشکی است. این رشته از جمله رشته هایی است که تاثیر بسزایی در بهداشت و کاهش هزینه های درمانی دارد. جایگاه خاص این رشته در بین رشته های علوم پزشکی به دلیل نقش آن در تشخیص و درمان و پیشگیری وپیگیری بیماری های مختلف است. سر و کار این رشته بیشتر با آنالیز آزمایشگاهی خون و مایعات و بافت های بدن انسان است. فارغ التحصیلان این رشته با آزمایش های مختلف بیوشیمیایی و هماتولوژی می توانند پزشک را در اتخاذ تشخیص درست وحتی در درمان یاری کنند. متقاضیان این رشته باید توجه داشته باشند این رشته بیشتر با تشیص سر و کار دارد و برخورد با بیمار در این رشته نسبت به سایر رشته ها کمتر وجود دارد.
تاریخچه
تا قبل از انقلاب در ایران علوم آزمايشگاهي دوره‌های چهار ساله کارشناسی پیوسته وبانام Medical Technologyدایر بود که بعد از آن درسال 1364 به شکل کاردانی و دکترای حرفه‌ای تغییر یافت و از سال ۱۳۷۲ تا سال ۱۳۸۶ مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته این رشته در دانشگاهها ارائه میگردید. از سال ۱۳۸۷ به بعد نیز این رشته در مقطع کارشناسی دانشجو می پذیرد.
شرایط قبولی در رشته علوم آزمایشگاهی
رشته ی علوم آزمایشگاهی در زیرگروه ۱ رشته های علوم تجربی قرار میگیرد وضرایب دروس اختصاصي برای این رشته ی دانشگاهی به قرار زیراست. ضرايب دروس اختصاصي رشته علوم آزمايشگاهي: زمين شناسي ضريب 1 زيست شناسي ضريب 4 شيمي ضريب 3 فيزيك ضريب 2 رياضيات ضريب2 بنابراين متقاضيان اين رشته درصورت علاقه مندي بايد توجه داشته باشند
با توجه به ضرایب فوق، قبولی در کنکور این رشته مشروط به قوی بودن در دروس زیست و شیمی است.
دروس تحصیلی رشته علوم آزمایشگاهی
دروس این رشته شباهت زیادی به دروس پایه در پزشکی دارند. در مقطع کارشناسی پیوسته ۱۳۰ واحد دارد که ۱۶واحد آن کار آموزی در مراکز بالینی است. در مقطع کارشناسی رشته ی علوم آز مایشگاهی دروس تحصیلی را میتوان به دو بخش دروس پایه و تخصصی تقسیم کرد.
تعداد واحدهای کارشناسی علوم آزمایشگاهی
دروس عمومی: 22 واحد شامل معارف ادبيات فارسي ريشه هاي انقلاب اسلامي تاريخ اسلام و…….
دروس پایه: 31 واحدشامل فيزيولوژي آناتومي بافت شناسي ژنتيك روانشناسي آمار فيزيك و…..
دروس اختصاصی: 61 واحد شامل خون بيوشيمي انگل ميكروب ايمني قارچ سرولوژي و….
کارآموزی در عرصه: 16 واحد كارآموزي درآزمايشگاههاي تخصصي بيمارستان هاي دانشگاهي ميباشد
جمع واحد: 130 واحد.سرفصل دروس عمومي ارايه شده دربين كليه رشته هاي پزشكي يكسان ميباشد.
دروس رشته علوم آزمایشگاهی
دروس عمومی
مبانی نظری اسلام – اخلاق اسلامی – انقلاب اسلامی – تاریخ و تمدن اسلامی – آشنایی با منابع اسلامی – جمعیت و تنظیم خانواده – ادبیات فارسی – زبان عمومی – تربیت بدنی 1 و 2
دروس پایه
فیزیک عمومی و آزمایشگاه فیزیک عمومی – فیزیولوژی نظری و فیزیولوژی عملی – فیزیک حیاتی- شیمی عمومی و آزمایشگاه شیمی عمومی – بافت شناسی نظری و آزمایشگاه بافت شناسی – بیوشیمی عمومی و آزمایشگاهی بیوشیمی عمومی – بهداشت عمومی و اپیدمیولوژی – روانشناسی عمومی – زیست شناسی سلولی و مولکولی – کامپیوتر- آناتومی نظری – آناتومی عملی – آمار حیاتی –
دروس اختصاصی
بیوشیمی پزشکی1 و آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی1 – اصول ایمنی و حفاظت در آزمایشگاه – خون شناسی1 و آزمایشگاه خون شناسی1 – میکروب شناسی عمومی و آزمایشگاه میکروب شناسی عمومی – اصول فنی و نگهداری تجهیزات آزمایشگاهی – انگل شناسی1 (کرم ها) و آزمایشگاه انگل شناسی1 -ایمونوهماتولوژی و آزمایشگاه ایمونوهماتولوژی – ایمنی شناسی پزشکی و آزمایشگاه ایمنی شناسی پزشکی هورمون شناسی و آزمایشگاه هورمون شناسی – ویروس شناسی پزشکی و آزمایشگاه ویروس شناسی پزشکی – قارچ شناسی پزشکی و آزمایشگاه قارچ شناسی پزشکی – انگل شناسی2 (تک یاخته و حشره شناسی پزشکی) و آزمایشگاه انگل شناسی2 – خون شناسی2 و آزمایشگاه خون شناسی2 – آسیب شناسی عمومی و آزمایشگاه آسیب شناسی عملی – اصول مدیریت و قوانین آزمایشگاه – روش های کنترل کیفی در آزمایشگاه های بالینی – بیوشیمی پزشکی2 و آزمایشگاه بیوشیمی پزشکی2 – باکتری شناسی پزشکی و آزمایشگاه باکتری شناسی پزشکی – فارماکولوژی – آشنایی با بیماری های داخلی – سم شناسی و آزمایشگاه سم شناسی – ژنتیک پزشکی – سمینار- متون انگلیسی و ترمینولوژی پزشکی
طول دوره و ساختار آن
متوسط طول دوره کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی 7 ترم 3.5 تا 4 سال و نظام آموزشی آن مطابق آیین نامه آموزشی کاردانی کارشناسی پیوسته و نا پیوسته مصوب شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی است.
مهارت‌ها
یک دانش آموخته ی کارشناسی علوم آزمایشگاهی مهارت‌های مختلفی را در زمینه آزمایش‌های پزشکی دارد. این مهارت‌ها در زمینه‌های مختلفی همچون خونگیری، خون شناسی (هماتولوژی)، ایمنی شناسی (ایمونولوژی)، بیوشیمی بالینی، ژنتیک، بافت شناسی، قارچ شناسی، باکتری شناسی و انگل شناسی هستند. تحصیل این رشته نیازمند کار با نمونه‌های خون، ادرار و مدفوع است و افرادی که نسبت به این نمونه‌ها حساسیت دارند هنگام کار عملی به مشکل برمی‌خورند.
نقش و وظايف
• دانش آموختگان این رشته با نمونه‌برداری از نمونه‌های بیولوژیک مانند خون، ادرار و مدفوع و … و آماده‌سازی نمونه‌ها و آزمایش‌های مختلف بیوشیمی، هماتولوژی، میکروبیولوژی و … سر و کار دارد و همچنین می‌تواند آزمایش‌های تخصصی هورمون شناسی، ایمونولوژی و سایر تست‌های تخصصی را انجام دهد و مسؤول بخش‌های مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی مانند بخش نمونه‌برداری، بیوشیمی، هورمون شناسي وميكروب شناسي انگل شناسي وساير بخش هاي آزمايشگاهي باشد ……………….
1- خواندن نام كامل و كوتاه كليه آزمايشات تشخيصي روتين واختصاصي در نسخ پزشكان
2- انجام صحيح خونگيري و نمونه گيري و رعايت شرايط لازم براي هر آزمايش
3- داشتن اطلاعات كافي از آزمايشات اورژانس
4- مراقبت از بيمار در حين نمونه گيري و پس از آن
5- رعايت كليه اصول اخلاقي و بهداشتي در حين نمونه گيري
6- كنترل شرايط بيمار از نظر آمادگي هاي قبل از نمونه گيري (شامل ناشتا بودن )
7- رعايت نمودن زمان صحيح انجام هر آزمايش وشرايط نگهداري وذخيره نمونه ها
8- انجام آزمايشات اورژانس وگزارش سريع آن به مسئول فني آزمايشگاه
9- انجام كليه آزمايشات روتين و اختصاصی بطور دقيق وصحيح با همكاري كارشناسان
10- بررسي وكنترل نتايج بدست آمده براي حصول اطمينان وتطبيق با سير نتايج آزمايشات هر بيمار
11- اعمال روشهاي كنترل كيفي وثبت نتايج در دفاتر مخصوص و رسم نمودارها
12- ارتباط با بيمار و همراهان
13- گزارش آزمايشات به شيوه مناسب به مسئول فني آزمايشگاه
ادامه تحصیل
فارق التحصیلان مقطع کارشناسی علوم آزمایشگاهی می توانند از طریق آزمون کارشناسی به کارشناسی ارشد در گرایش‌های زیر ادامه تحصیل دهند : بیوشیمی بالینی، خون شناسی، انگل شناسی، میکروب شناسی، قارچ شناسی، ویروس شناسی، ژنتیک انسانی، ایمونولوژی، بیوتکنولوژی، فیزیولوژی، سم‌شناسی، حشره شناسی پزشکی، نانوتکنولوژی پزشکی، فیزیک پزشکی و سایر رشته هایی که طبق مصوبات مجوز ادامه تحصیل در آن را دارد. فارق التحصیلان کارشناسی ارشد با شرکت در آزمون کارشناسی ارشد به PHD می توانند در گرایش‌های مذکور شرکت نمایند.
گفتنی است که رشته علوم‌آزمایشگاهی در کشور ما تا مقطع کارشناسی به صورت ناپیوسته دانشجو پذیرش میشد (اما از سال 1387 اولین دوره کارشناسی پیوسته پذیرش شد و تا کنون ادامه دارد) و پس از آن فرد می تواند در دیگر گرایش‌های این رشته اعم از بیوشیمی وهماتولوژی و غیره ادامه تحصیل دهد.
روز بزرگداشت
از ۳۰ فروردین ۱۳۸۲ که اولین بزرگداشت حکیم فرزانه و دانشمند برجسته ایرانی، سید اسماعیل جرجانی، بنیانگذار علم آزمایشگاه برگزار گردید، این روز به عنوان روز بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی تعیین شد و هر سال انجمن‌ها و تشکل‌های علوم آزمایشگاهی این روز را گرامی می دارند. این رشته از آن جهت که بسیار حساس و تعیین کننده در سلامت جامعه و بسیار کمک کننده در تشخیص پزشکان می‌باشد، نقشی بسیار کلیدی و مهم در عرصه پزشکی ایفا میکند. و دانشجویان این رشته بایستی به این باور برسند که کاری بسیار حساس و دقيق را انتخاب نموده اند وبایستی خود را به صورت یک قطب و قدرت علمی در بیاورند و تا جایی که می توانند بر اطلاعات علمی خود بیفزایند.
بازار کار در ایران
این رشته از نظر کاربرد و بازارکار، یکی از رشته‌های خوب گروه پزشکی است. زیرا با توجه به توسعه و اهمیت امر بهداشت و زمینه مناسب کاری، اغلب فارغ‌التحصیلان این رشته به راحتی وارد بازارکار می‌شوند.
دانش آموختگان می‌توانند در مراکز زیر مشغول به کار شوند:
آزمایشگاه‌های بالینی بیمارستانهای دولتی و خصوصی
آزمایشگاه‌های مراکز بهداشتی
آزمایشگاه‌های تشخیص طبی خصوصی
انستیتوها و مراکز تحقیقاتی و آموزشی
کارخانه‌های تولید وسایل و مواد آزمایشگاهی
شرکتهای پخش فراورده‌های بیولوژیک و آزمایشگاهی
آزمایشگاه‌های پزشکی قانونی
آزمایشگاه‌های سازمان انتقال خون
در حال حاضر تلاش های زیادی برای راه اندازی مجدد دوره دکتری حرفه ای علوم آزمایشگاهی در جریان است
درآمد
میزان درآمد کارشناسان علوم آزمایشگاهی در ایران در حال حاضر(1396) بسته به محل کار معمولاً بین 1 تا ۲ میلیون تومان در ماه است.
امکان تاسیس آزمایشگاه
فارغ التحصیلان مقطع دکترا امکان راه اندازی آزمایشگاه در گرایش خود را دارند. درباره تأسیس آزمایشگاه تشخیص پزشکی گفتنی است که درحال حاضر بر اساس مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کسانی حق تأسیس آزمایشگاه تشخیص پزشکی دارند که در یکی از رشته‌های پاتولوژی یا علوم آزمایشگاهی دارای درجه دکترا باشند. کسانی که دارای تخصص پاتولوژی هستند افرادی هستند که دارای درجه دکترای حرفه‌ای پزشکی هستند و افراد دیگر که دارای درجه دکترای علوم آزمایشگاه بالینی هستند، افرادی هستند که در رشته علوم آزمایشگاهی مدرک دکترا گرفته‌اند. البته دارندگان مدرک phd در هر کدام از رشته های تخصصی آزمایشگاه اجازه تاسیس آزمایشگاه در حیطه تخصصی خود را دارند.
مشکلات دانش آموختگان علوم آزمایشگاهی در ایران
دانش آموختگان این رشته در ایران همواره از شغل خود به عنوان شغلی مورد ستم یاد می‌کنند. استفاده از افرادی با رشته‌های تحصیلی غیرمرتبط در آزمایشگاه و حتی کسانی که صرفاً دوره‌های کوتاه مدت دیده‌اند.
پایین بودن درآمد نسبت به سختی دروس گذرانده شده و کارهای عملی آزمایشگاه لغو حق تأسیس آزمایشگاه برای پزشکان پاتولوژیست برخی از موارد اعتراضی دانش آموختگان و کارکنان این رشته هستند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

فهرست